Hướng dẫn
Cân bàn in và chỉnh lớp đầu tiên hoàn hảo
Phép thử tờ giấy, Z-offset, cân bàn tự động và cách đọc lớp đầu tiên để biết cần chỉnh gì.
Hơn một nửa số lỗi in 3D FDM bắt nguồn từ lớp đầu tiên: bong mép, nhựa không dính, bề mặt đáy gồ ghề hoặc đầu phun cào vào bàn. Bài này giúp bạn hiểu và chỉnh đúng hai thứ: độ phẳng của bàn so với đầu phun và khoảng cách Z-offset.
Hiểu đúng khái niệm
- Cân bàn (bed leveling): làm cho khoảng cách từ đầu phun đến bàn bằng nhau ở mọi vị trí. Thực tế bàn không bao giờ phẳng tuyệt đối, nên máy hiện đại dùng cảm biến đo lưới điểm (mesh) để bù.
- Z-offset: khoảng cách giữa điểm cảm biến "chạm" bàn và vị trí thật của đầu phun. Cân bàn tự động không thay thế việc chỉnh Z-offset.
Chuẩn bị
- Lau sạch đầu phun khi còn nóng, loại bỏ nhựa bám (dùng bàn chải đồng, cẩn thận bỏng).
- Lau bàn bằng cồn isopropyl (IPA) 90% trở lên. Dấu vân tay là kẻ thù số một của độ bám.
- Gia nhiệt bàn và đầu phun đến nhiệt độ in thường dùng (PLA: bàn 60°C, đầu phun khoảng 150–200°C). Luôn cân khi nóng.
Bước 1: Cân bàn thủ công (bốn góc)
Áp dụng cho máy không có cảm biến, hoặc để chỉnh thô trước khi chạy cân tự động.
- Chọn Home rồi tắt động cơ (Disable steppers) để có thể di chuyển đầu in bằng tay.
- Đưa đầu phun đến góc trước bên trái, đặt một tờ giấy A4 thường (dày khoảng 0.1 mm) dưới đầu phun.
- Vặn núm chỉnh dưới bàn đến khi kéo tờ giấy thấy cản nhẹ – giấy vẫn trượt được nhưng có ma sát.
- Lặp lại với ba góc còn lại, rồi đến điểm giữa bàn.
- Đi lại một vòng thứ hai, vì chỉnh một góc sẽ ảnh hưởng các góc khác.
Bước 2: Cân bàn tự động
- Vào menu, chọn Auto Leveling / Bed Mesh. Máy sẽ đo 16–25 điểm.
- Lưu kết quả (Save / Store Settings) để máy dùng lại cho lần in sau.
- Kiểm tra lệnh cắt lớp: trong Start G-code nên có lệnh nạp mesh đã lưu (ví dụ
M420 S1trên firmware Marlin) đặt sau lệnhG28.
Bước 3: Chỉnh Z-offset
- Vào menu Z-offset (hoặc Probe Offset).
- Đặt tờ giấy dưới đầu phun ở giữa bàn, giảm Z theo bước 0.05 mm đến khi giấy cản nhẹ.
- Lưu giá trị. Giá trị thường âm, ví dụ -1.20 mm đến -2.50 mm tùy máy.
- Tinh chỉnh bằng bản in thực tế ở bước 4.
Bước 4: In mẫu kiểm tra lớp đầu
In một hình vuông mỏng 1 lớp khoảng 100 × 100 mm hoặc 5 ô vuông nhỏ ở bốn góc và giữa bàn. Quan sát:
| Hiện tượng | Nguyên nhân | Cách sửa |
|---|---|---|
| Đường nhựa tròn, có khe hở giữa các đường | Đầu phun quá cao | Giảm Z-offset 0.02–0.05 mm |
| Đường dẹt, liền nhau, bề mặt mịn | Đúng | Lưu cấu hình |
| Bề mặt gợn sóng, nhựa bị đẩy dồn lên mép | Đầu phun quá thấp | Tăng Z-offset 0.02 mm |
| Một góc tốt, góc kia hở | Bàn chưa phẳng | Cân lại bốn góc, chạy lại mesh |
Dùng tính năng Babystep khi đang in để chỉnh trực tiếp, sau đó lưu giá trị.
Mẹo tăng độ bám lớp đầu
- Tốc độ lớp đầu chậm: 20–25 mm/s.
- Lớp đầu dày hơn một chút: 0.24–0.28 mm với đầu phun 0.4 mm.
- Tắt quạt làm mát cho 1–2 lớp đầu.
- Dùng brim 5–8 mm cho chi tiết có đáy nhỏ hoặc nhựa dễ co ngót như PETG, ABS.
- Bề mặt PEI từ tính: PLA và PETG bám rất tốt khi sạch. Với PETG, nên tăng Z-offset thêm 0.02–0.05 mm vì PETG bám quá chặt có thể làm rách lớp PEI.
Khi nào nên thay tấm bàn?
Nếu tấm PEI đã xước sâu, bong lớp phủ hoặc bị cong khi để trên bàn, lớp đầu sẽ khó đều dù cân kỹ. Lúc đó hãy thay tấm mới như Tấm bàn in PEI từ tính 235×235mm. Lưu ý vật tư như tấm PEI không thuộc diện bảo hành, nên hãy bảo quản: không cạo bằng dao, chờ nguội mới tháo mẫu in, và lau bằng cồn sau mỗi vài lần in.
Tóm tắt
Cân bàn khi nóng, chỉnh Z-offset bằng giấy rồi tinh chỉnh bằng bản in thật, lau bàn sạch dầu tay. Làm đúng ba việc này, bạn sẽ giải quyết phần lớn các lỗi lớp đầu tiên.